ความแตกต่างหลักระหว่างแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน (Li-ion) กับลิเธียมโพลิเมอร์ (Li-Po) อยู่ที่ชนิดของอิเล็กโทรไลต์และวัสดุห่อหุ้มภายใน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อรูปทรง น้ำหนัก และวิธีใช้งานของอุปกรณ์ไอทีแต่ละประเภท ไม่ว่าจะเป็นมือถือ พาวเวอร์แบงก์ หูฟังไร้สาย หรือสมาร์ทวอทช์ ทั้งสองแบบยังเป็นแบตเตอรี่ลิเธียมเหมือนกัน เพียงแต่ออกแบบมาให้เหมาะกับอุปกรณ์คนละลักษณะ
แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน (Li-ion) คืออะไร
Li-ion ใช้อิเล็กโทรไลต์แบบของเหลว จึงต้องบรรจุอยู่ในเปลือกแข็ง เช่น กระป๋องโลหะทรงกระบอกหรือทรงสี่เหลี่ยม (ที่คุ้นเคยกันคือเซลล์ขนาด 18650 หรือ 21700) ข้อดีคือให้ความหนาแน่นพลังงานต่อปริมาตรค่อนข้างสูงและมีต้นทุนการผลิตที่คุ้มค่า จึงมักพบในอุปกรณ์ที่มีพื้นที่ภายในเป็นทรงตายตัว เช่น พาวเวอร์แบงก์ โน้ตบุ๊ก และแบตเตอรี่สำรองสำหรับกล้องหรือโดรนบางรุ่น เพราะโครงสร้างแข็งแรงทนต่อแรงกดได้ดีกว่า
แบตเตอรี่ลิเธียมโพลิเมอร์ (Li-Po) คืออะไร
Li-Po ใช้อิเล็กโทรไลต์แบบเจลหรือโพลิเมอร์กึ่งแข็ง ทำให้สามารถบรรจุในซองฟอยล์อะลูมิเนียมที่มีความยืดหยุ่นแทนกระป๋องโลหะ ผู้ผลิตจึงออกแบบให้เป็นแผ่นบาง โค้งงอ หรือตัดเป็นรูปทรงไม่สม่ำเสมอตามพื้นที่ว่างในตัวเครื่องได้ ข้อดีนี้ทำให้ Li-Po เป็นตัวเลือกหลักของอุปกรณ์ที่ต้องการความบางและน้ำหนักเบา เช่น สมาร์ทโฟน หูฟังไร้สายทรง TWS และสมาร์ทวอทช์ ซึ่งพื้นที่ภายในตัวเครื่องมีจำกัดและมีรูปทรงไม่เป็นสี่เหลี่ยมมาตรฐาน
ความแตกต่างที่ส่งผลต่อการใช้งานจริง
ในแง่ความปลอดภัย ทั้งสองแบบมีวงจรป้องกันไฟเกินและความร้อนสูงเกินติดตั้งมาด้วยกันในอุปกรณ์ปัจจุบัน แต่ Li-Po ที่บรรจุในซองอ่อนมีโอกาสบวมได้ง่ายกว่าเมื่อเซลล์เสื่อมสภาพจากการใช้งานเป็นเวลานานหรือชาร์จไฟเกินขนาด เนื่องจากซองฟอยล์ไม่แข็งแรงเท่ากระป๋องโลหะของ Li-ion ส่วนในแง่ความหนาแน่นพลังงาน Li-ion มักให้ความจุต่อขนาดสูงกว่าเล็กน้อยในเซลล์ทรงมาตรฐาน แต่ Li-Po ชดเชยด้วยความยืดหยุ่นของรูปทรงที่ทำให้ใส่แบตขนาดใหญ่ขึ้นในพื้นที่จำกัดได้ ผู้ใช้ทั่วไปจึงไม่จำเป็นต้องเลือกซื้ออุปกรณ์ตามชนิดแบตเตอรี่โดยตรง เพราะผู้ผลิตเป็นคนกำหนดชนิดแบตให้เหมาะกับรูปทรงเครื่องอยู่แล้ว สิ่งที่ควรใส่ใจมากกว่าคือพฤติกรรมการชาร์จ เช่น หลีกเลี่ยงการชาร์จทิ้งไว้ในที่ร้อนจัดหรือปล่อยแบตหมดเกลี้ยงบ่อย ๆ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้แบตเตอรี่ทั้งสองชนิดเสื่อมเร็วขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: แบตพองเกิดกับ Li-ion หรือ Li-Po มากกว่ากัน
ตอบ: มักพบในอุปกรณ์ที่ใช้ Li-Po มากกว่า เพราะซองฟอยล์ที่ห่อหุ้มมีความยืดหยุ่น เมื่อเซลล์ภายในเสื่อมสภาพหรือเกิดปฏิกิริยาผิดปกติจนมีแก๊สสะสม ซองจะพองออกให้เห็นได้ชัด ขณะที่ Li-ion ในกระป๋องโลหะแข็งจะไม่แสดงอาการบวมให้เห็นจากภายนอกในลักษณะเดียวกัน
ถาม: มือถือและหูฟังไร้สายทั่วไปใช้แบตเตอรี่แบบไหน
ตอบ: ส่วนใหญ่ใช้ Li-Po เนื่องจากต้องการความบางและรูปทรงที่ยืดหยุ่นให้เข้ากับตัวเครื่องขนาดเล็ก ส่วนพาวเวอร์แบงก์และแบตเตอรี่สำรองขนาดใหญ่มักใช้เซลล์ Li-ion ทรงกระบอกเพื่อความคุ้มค่าด้านต้นทุนและความจุ
อ่านเพิ่มเติม
จัดทำโดยทีมเนื้อหา TMT Innovation